İşyeri Sigortası Neleri Kapsamalı? Teminatlar ve Doğru Bedel

İşyeri sigortası; binayı, içerideki demirbaşı ve emtiayı yangın, su baskını, hırsızlık gibi risklere karşı korumalı, ayrıca hasar sonrasında kaybedilen kazancı ve üçüncü kişilere verilebilecek zararları da kapsamalıdır. Kısacası iyi bir poliçe yalnızca "dükkân yanarsa" sorusuna değil, "dükkân kapalı kaldığı sürece ne olacak" ve "komşuya zarar verirsem kim ödeyecek" sorularına da cevap verir.

Bir işletmenin değeri üç parçadan oluşur: sabit kıymetler (bina, dekorasyon, makine, mobilya, bilgisayar gibi demirbaşlar), satılmayı bekleyen mallar yani emtia ve bu ikisinin birlikte ürettiği kazanç. Poliçe hazırlanırken bu üç parçanın her biri ayrı ayrı düşünülmezse, hasar anında bir kısmının açıkta kaldığı fark edilir. Aşağıda bir dükkân sigortasında ya da ofis sigortasında hangi teminatların neden önemli olduğunu, bedellerin nasıl belirlenmesi gerektiğini ve faaliyet koluna göre öncelikleri sırayla ele alıyoruz.

İşyeri sigortası neleri kapsar? Temel yapı

Piyasadaki işyeri paketlerinin büyük kısmı yangın sigortası genel şartlarını temel alır ve üzerine ek teminatlar eklenerek genişletilir. Poliçede genellikle şu başlıklar ayrı ayrı yer alır:

• Bina: İşyerinin sahibi sizseniz binanın ya da bağımsız bölümün yapı bedeli. Kiracıysanız kendi yaptırdığınız tadilat ve dekorasyon.
• Demirbaş: Mobilya, raf, tezgâh, soğutucu, kasa sistemi, bilgisayar, makine ve benzeri kalıcı ekipman.
• Emtia: Stoktaki ham madde, yarı mamul ve satışa hazır ürünler.
• Kazanç: Hasar sonrası işin durmasıyla kaybedilen brüt kâr ve devam eden sabit giderler.
• Sorumluluk: İşyerindeki faaliyet nedeniyle müşterilere, komşulara veya bina ortak alanlarına verilen zararlar.

Bu kalemlerin her biri için poliçede ayrı bir sigorta bedeli yazılır. Bedelin yazılmadığı kalem, çoğu zaman teminat dışında kalır. Bu yüzden teklif karşılaştırırken yalnızca prime değil, hangi kaleme ne kadar bedel yazıldığına bakmak gerekir.

Yangın, yıldırım ve infilak: ana teminat

İşyeri yangın sigortası, poliçenin omurgasıdır. Yangın Sigortası Genel Şartları'na göre ana teminat; yangının, yıldırımın, infilakın ve yangın ile infilak sonucu oluşan duman, buhar ve hararetin sigortalı mallarda doğrudan yol açtığı maddi zararları kapsar. Elektrik tesisatından çıkan bir kıvılım, mutfaktaki bir ocak ya da komşu dükkândan sıçrayan alevler bu başlık altında değerlendirilir.

Ana teminat tek başına yeterli değildir. Bir işyerinin en sık karşılaştığı hasarların önemli bir kısmı yangın dışındaki olaylardan kaynaklanır. Bu nedenle ek teminatların hangilerinin pakete dahil olduğunu tek tek kontrol etmek gerekir.

Doğal afet ve su hasarları için ek teminatlar

Genel şartlar, ana teminatın yanında ek sözleşmeyle alınabilecek teminatları da sayar. İşyerleri açısından öne çıkanlar şunlardır:

• Sel ve su baskını: Yağış sonrası sokaktan ya da kanalizasyondan gelen suyun verdiği zararlar.
• Dahili su: Binanın kendi tesisatından, patlayan borudan, taşan depodan veya üst kattan sızan suyun zararları.
• Fırtına ve dolu: Tabela, cam cephe, çatı ve dış ünitelerde oluşan hasarlar.
• Kar ağırlığı: Özellikle geniş çatılı depo ve atölyelerde çatı çökmesi riski.
• Duman: Yangın olmadan ısıtma ya da pişirme cihazlarının ani arızasıyla çıkan dumanın verdiği kirlenme.
• Taşıt çarpması, yer kayması ve kötü niyetli hareketler: Vitrinine araç çarpan dükkânlar veya kasıtlı zarar verme sonucu oluşan hasarlar.

Zemin kat ve bodrum için su teminatları neden kritik?

Zemin katta ya da bodrumda faaliyet gösteren bir market, kafe veya depo, sağanak yağışta ilk etkilenen yerlerdir. Stok zemine yakın tutuluyorsa küçük bir su baskını bile emtianın büyük kısmını kullanılamaz hâle getirebilir. Bu tür işyerlerinde sel, su baskını ve dahili su teminatlarının pakette olduğundan emin olmak, ayrıca bu teminatlara özel bir limit veya muafiyet uygulanıp uygulanmadığını sormak gerekir.

Deprem teminatı ve zorunlu deprem sigortası

Deprem ve yanardağ püskürmesi, yangın genel şartlarında ek sözleşmeyle kapsama alınabilen teminatlar arasındadır; yani otomatik gelmez, ayrıca istenmelidir. Burada sık karıştırılan bir nokta var: 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu'na göre mesken olarak inşa edilmiş binalardaki ticarethane, büro ve benzeri amaçlarla kullanılan bağımsız bölümler zorunlu deprem sigortası kapsamındadır. Tamamı ticari veya sınai amaçla kullanılan binalar ise bu kapsamın dışındadır. Zorunlu deprem sigortası yalnızca binayı teminat altına alır; DASK'ın açıkladığı üzere eşya, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti bu sigortanın dışında kalır. Konut binasında bir ofisiniz veya dükkânınız varsa önce zorunlu deprem sigortası yaptırılmalı, demirbaş, emtia ve yapı bedelinin DASK limitini aşan kısmı için işyeri poliçesine deprem teminatı eklenmelidir.

Hırsızlık teminatı: bedeller ayrı, limitler net olmalı

Hırsızlık, işyeri poliçelerinde en çok anlaşmazlık çıkan başlıklardan biridir. Bunun nedeni genellikle teminatın yetersiz olması değil, şartlarının baştan konuşulmamasıdır. Dikkat edilmesi gereken noktalar:

• Demirbaş ve emtia için ayrı bedel: Hırsızlık bedeli yalnızca demirbaşa yazılmışsa, çalınan stok karşılanmayabilir. İki kalem için ayrı tutar belirlenmelidir.
• Kasadaki nakit: Nakit para, kıymetli evrak ve mücevher gibi değerler genel şartlarda kural olarak teminat dışıdır ve ancak bedeli ayrıca belirtilerek ek sözleşmeyle kapsama alınabilir. Kasa içi ve kasa dışı nakit için genellikle farklı limitler uygulanır.
• Vitrin ve dışarıdaki mallar: Vitrindeki ürünler ya da dükkân önünde sergilenen mallar için alt limitler veya özel şartlar olabilir.
• Hırsızlığın tanımı: Poliçede hırsızlığın hangi koşullarda karşılanacağı tanımlanır; örneğin işyerine zorla girilmiş olması aranıp aranmadığı. Kapı, kepenk ve alarm sisteminin durumu hasar incelemesinde önem taşır.

Kuyumcu, elektronik mağazası, eczane gibi değerli ve kolay taşınabilir ürün satan işyerlerinde sigortacılar ek güvenlik önlemleri isteyebilir. Bu şartların poliçede nasıl yazıldığını imzadan önce okumak, hasar anında sürpriz yaşamamanın en kolay yoludur.

Cam kırılması

Cam cepheli dükkânlar, mağazalar ve kafeler için cam kırılması teminatı küçük görünen ama sık kullanılan bir teminattır. Vitrin camı, cam kapı, tabela ve aydınlatmalı panolar bu başlık altında değerlendirilir. Poliçede camların toplam metrekaresi veya bedeli, tabelanın dahil olup olmadığı ve muafiyet tutarı net olarak yazılmalıdır. Kırılan bir vitrin camı yalnızca cam masrafı değildir; cam takılana kadar işyerinin güvenliği de zayıflar.

İş durması ve kâr kaybı: en çok atlanan teminat

Bir yangın ya da su baskını sonrası sigorta şirketi hasarlı makineyi ve stoku öder; ancak işyeri tamir edilirken geçen haftalarda kira, maaş, vergi ve kredi taksitleri ödenmeye devam eder, satış ise durur. İş durması teminatı ve kâr kaybı sigortası tam olarak bu boşluğu doldurmak için vardır.

Yangına Bağlı Kâr Kaybı Sigortası Genel Şartları'na göre bu sigorta, yangın poliçesinde teminat altına alınmış bir risk gerçekleştiğinde ticari faaliyetin kısmen ya da tamamen durması veya aksaması nedeniyle oluşan kâr kayıplarını, poliçede yazan bedele kadar karşılar. Kâr kaybı; tazminat süresi içinde cirodaki azalmadan ve bu azalmayı önlemek için katlanılan ek işletme maliyetinden doğan brüt kâr kaybı olarak tanımlanır. Önemli iki şart vardır:

1. Kâr kaybının ödenmesi için önce bina, makine, demirbaş veya emtiadaki hasarın geçerli bir yangın poliçesi kapsamında tazmin edilmiş ya da sigortacının sorumluluğunun kabul edilmiş olması gerekir.
2. Sigortacı, poliçeye yazılan azami tazminat süresini aşmamak kaydıyla sorumludur. Bu sürenin gerçekçi seçilmesi, yani işyerinin yeniden açılmasının ne kadar sürebileceğinin düşünülmesi gerekir.

Daha basit bir yapı olarak bazı paketlerde günlük tazminat esaslı "iş durması" teminatı da bulunur. Hangisinin uygun olduğu işletmenin ciro yapısına bağlıdır. Yangın genel şartlarında ayrıca kira kaybı ve intifadan mahrumiyet de ek sözleşmeyle alınabilecek teminatlar arasında sayılır; mülk sahibi olup işyerini kiraya verenler için bu teminat ayrıca değerlendirilmelidir.

Üçüncü şahıs ve komşuluk sorumluluğu

İşyerinizdeki bir olay yalnızca sizin malınıza zarar vermeyebilir. Mutfaktan çıkan yangın üst kattaki daireye sıçrayabilir, patlayan boru alt kattaki dükkânın stokunu ıslatabilir, ıslak zeminde kayan bir müşteri yaralanabilir. Bu durumlarda doğan tazminat talepleri doğrudan işletme sahibine yönelir.

Komşuluk ve yangın mali sorumluluğu

Yangın genel şartlarında "yangın ve infilak mali sorumluluğu" ek sözleşmeyle kapsama alınabilen bir teminattır. Pek çok işyeri paketinde bu teminat, komşulara ve bina malikine karşı sorumluluk olarak ayrı limitlerle yer alır. Komşu işyerlerine su veya duman zararı için de ayrı bir limit olup olmadığına bakılmalıdır.

Üçüncü şahıs sorumluluğu

Müşterilerin, ziyaretçilerin veya yoldan geçenlerin uğradığı bedeni ve maddi zararlar için işyeri paketindeki üçüncü şahıs sorumluluk limiti çoğu zaman sınırlıdır. Müşteri trafiği yoğun kafe, restoran ve mağazalar için bu limitin artırılması ya da ayrı bir sorumluluk sigortası yapılması daha sağlıklı olur. Çalışanlara yönelik işveren sorumluluğu da ayrı bir teminattır ve paketlerde her zaman otomatik gelmez.

Elektronik cihaz ve makine kırılması

Standart yangın paketleri, bir cihazın kendi iç arızası, kısa devre, voltaj dalgalanması veya kullanım hatası sonucu bozulmasını genellikle kapsamaz. Oysa bir ofis için sunucu ve bilgisayarlar, bir atölye için CNC tezgâhı ya da kompresör, bir kafe için espresso makinesi ve soğutma dolapları işin kendisidir.

Bu riskler için elektronik cihaz sigortası ve makine kırılması sigortası devreye girer. Bu sigortalar yangın poliçesinin dışında kalan ani ve beklenmedik fiziksel hasarları kapsar. Makine yoğun çalışan işletmeler, cihazların yeni değerleri üzerinden bedel belirleyerek mühendislik sigortaları kapsamında bu teminatları ayrıca değerlendirmelidir. Soğuk zincirle çalışan işyerlerinde soğutucu arızasına bağlı emtia bozulmasının teminat dahilinde olup olmadığını da sormakta fayda var.

Doğru bedel: eksik sigorta ve orantı kuralı

İşyeri sigortasında en pahalıya mal olan hata, bedellerin düşük yazılmasıdır. Türk Ticaret Kanunu'nun 1462. maddesine göre sigorta bedeli sigorta değerinden az ise, sigortalı menfaatin bir kısmı zarar gördüğünde sigortacı, aksine sözleşme yoksa, sigorta bedelinin sigorta değerine oranı kadar tazminat öder. Yangın Sigortası Genel Şartları'nın A.5 maddesi de aynı ilkeyi, değerin hasar anına göre belirleneceğini vurgulayarak düzenler.

Basit bir hesapla anlatalım: Gerçek değeri 1.000 birim olan demirbaş 500 birim üzerinden sigortalanmışsa, oran yüzde 50'dir. Bu durumda 100 birimlik kısmi bir hasarda bile hesaplanan tazminat 50 birime düşer. Yani eksik sigorta, yalnızca büyük hasarda değil, küçük hasarlarda da tazminatı azaltır. Aynı mantık kâr kaybı sigortasında da geçerlidir: genel şartlara göre brüt kâr üzerinden hesaplanan bedel olması gerekenden azsa tazminat aradaki orana göre azaltılır.

Genel şartlar, sigorta ettirenin prim farkını ödeyerek sözleşmeyi oran dikkate alınmadan, bedeli aşmayan zararın tamamının ödeneceği şekilde değiştirebileceğini de öngörür. Bazı poliçelerde belirli bir farka kadar orantı uygulanmayacağını belirten özel şartlar da bulunabilir. Bu tür bir düzenleme olup olmadığını poliçenizde kontrol etmek gerekir.

Bedelleri güncel tutmak için pratik öneriler

• Demirbaşları yeni alım değeri üzerinden listeleyin; faturadaki eski fiyatı değil, bugün aynı cihazı almanın maliyetini esas alın.
• Emtia bedelini yılın en yoğun stok dönemine göre belirleyin. Sezonluk stok artışı olan işletmeler için beyanlı emtia seçeneklerini sorun.
• Tadilat, yeni makine alımı veya şube genişlemesinden sonra sigortacıya bildirim yapın.
• Her yenilemede bedelleri enflasyon ve kur değişimine göre gözden geçirin; geçen yılın poliçesini aynen yenilemek eksik sigortanın en yaygın nedenidir.

Faaliyet koluna göre öncelikli teminatlar

Her işyeri aynı riskleri taşımaz. Bir muhasebe ofisi ile bir mobilya atölyesinin ihtiyaç duyduğu teminatlar birbirinden oldukça farklıdır. Aşağıdaki tablo, yaygın faaliyet kolları için hangi teminatlara öncelik verilmesi gerektiğini özetler:

Faaliyet kolu	Öncelikli teminatlar	Özellikle kontrol edilmesi gerekenler
Market, bakkal	Emtia yangın ve hırsızlık, sel ve su baskını, cam kırılması, soğutucu arızası	Emtia bedelinin stok seviyesine uygunluğu, kasa içi nakit limiti
Kafe, restoran	Yangın, duman, üçüncü şahıs sorumluluğu, komşuluk sorumluluğu, iş durması	Mutfak ekipmanı için makine kırılması, müşteri yaralanmalarına yönelik limit
Ofis, büro	Elektronik cihaz, dahili su, hırsızlık, deprem	Bilgisayar ve sunucuların yeni değer bedeli, veri kaybına ilişkin istisnalar
Atölye, imalathane	Yangın ve infilak, makine kırılması, iş durması ve kâr kaybı, üçüncü şahıs sorumluluğu	Tezgâhların bedeli, azami tazminat süresi, yanıcı madde depolama şartları
Depo	Emtia yangın, sel ve su baskını, kar ağırlığı, hırsızlık	Zemin seviyesindeki istif, çatı yapısı, emanet malların kapsama alınması

Emanet mallar da ayrıca ele alınması gereken bir konudur. Tamir için bırakılan cihazlar, konsinye ürünler veya başkasına ait stok, yangın genel şartlarında kural olarak teminat dışıdır ve ancak bedeli poliçede belirtilerek ek sözleşmeyle kapsama alınabilir. Birden fazla riski tek poliçede toplamak isteyen küçük ve orta ölçekli işletmeler için KOBİ sigortası paketleri de değerlendirilebilir.

Nişantaşı Sigorta olarak teklif hazırlarken 10 sigorta şirketinin işyeri paketlerini karşılaştırıyor, primin yanında bedelleri, limitleri ve muafiyetleri de yan yana koyuyoruz.

Özetle

İşyeri sigortası neleri kapsamalı sorusunun cevabı işletmeden işletmeye değişse de temel çerçeve aynıdır: yangın ve ek teminatlarla fiziksel varlıklar, ayrı bedellerle hırsızlık ve cam, iş durması veya kâr kaybıyla kazanç, sorumluluk teminatlarıyla da üçüncü kişilere verilebilecek zararlar korunmalıdır. Bunların hepsinin etkili olması için bedellerin gerçek değere yakın yazılması ve her yenilemede güncellenmesi gerekir; aksi hâlde orantı kuralı tazminatı azaltır. Konut binasındaki bağımsız bölümlerde zorunlu deprem sigortasının yalnızca binayı kapsadığını, eşya ve kazancın işyeri poliçesiyle korunması gerektiğini de unutmamak gerekir.

İşletmenize uygun teminatları birlikte belirlemek ve teklif almak için işyeri sigortası sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İşyeri sigortası zorunlu mu?

İşyeri paket poliçesi genel olarak isteğe bağlıdır. Ancak mesken olarak inşa edilmiş bir binada ticarethane veya büro olarak kullanılan bağımsız bölümler, 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu gereği zorunlu deprem sigortası kapsamındadır. Kredi kullanılan veya kiralanan yerlerde banka ya da mülk sahibi de sözleşmeyle sigorta şartı koyabilir.

Kiracıyım, işyeri sigortası yaptırabilir miyim?

Evet. Kiracı kendi demirbaşını, emtiasını, yaptırdığı dekorasyonu ve kazancını sigortalatabilir. Binanın yapı bedeli genellikle mülk sahibinin sigortasına konu olur; kiracının ise mal sahibine ve komşulara karşı sorumluluk teminatlarını mutlaka eklemesi önerilir.

Zorunlu deprem sigortası işyerimdeki malları karşılar mı?

Hayır. Zorunlu deprem sigortası yalnızca binadaki maddi zararları karşılar. Taşınır mallar ve eşya, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti teminat dışındadır. Bu kalemler için işyeri poliçesine ek deprem teminatı eklenmelidir.

Eksik sigorta nedir, tazminatı nasıl etkiler?

Poliçedeki sigorta bedeli, malın hasar anındaki gerçek değerinden düşükse eksik sigorta vardır. Türk Ticaret Kanunu'nun 1462. maddesine göre, aksine sözleşme yoksa sigortacı zararı sigorta bedelinin sigorta değerine oranı kadar öder. Bu oran kısmi hasarlarda da uygulanır.

İş durması teminatı ile kâr kaybı sigortası aynı şey mi?

Amaçları benzerdir ama yapıları farklıdır. Kâr kaybı sigortası, tazminat süresi içinde cirodaki düşüşten doğan brüt kâr kaybını ve bunu önlemeye yönelik ek maliyetleri hesaplayarak öder. Bazı paketlerdeki iş durması teminatı ise daha basit, genellikle gün başına belirlenen bir tutar üzerinden çalışır.

Bilgisayar ve makinelerin arızası işyeri sigortasına dahil mi?

Standart yangın esaslı paketlerde cihazların iç arızası, kısa devre veya kullanım hatası kaynaklı hasarları genellikle kapsam dışıdır. Bu riskler için elektronik cihaz ve makine kırılması teminatlarının ayrıca alınması gerekir.

Bedelleri ne sıklıkla güncellemeliyim?

En az her poliçe yenilemesinde, ayrıca yeni makine alımı, tadilat, stok artışı veya taşınma gibi önemli değişikliklerden sonra. Enflasyonun ve kurun hızlı değiştiği dönemlerde eski bedelle yenilenen poliçeler eksik sigortaya düşebilir.