İMM Sigortası Değer Kaybı Öder mi? Manevi Tazminat ve Limitler

İMM sigortası değer kaybını öder, ama önce trafik sigortası öder. Kusurlu olduğunuz bir kazada karşı aracın değer kaybı, zorunlu trafik sigortasının maddi zararlar teminatının bir parçasıdır ve onarım bedeliyle birlikte araç başına limite kadar trafik sigortanızdan karşılanır. Onarım ve değer kaybının toplamı bu limiti aşarsa, aşan kısım İhtiyari Mali Mesuliyet (İMM) poliçenizden, poliçede yazılı limite kadar ödenir. Kendi aracınızdaki değer kaybını ise İMM ödemez.

Bu yazıda İMM'nin genel tanımına girmeden, en çok sorulan dört konuya odaklanıyoruz: değer kaybının hangi sigortadan ne sırayla ödendiği, ihtiyari mali mesuliyet poliçesinde manevi tazminatın nasıl işlediği, “maddi bedeni ayrımsız” limitin ne anlama geldiği ve İMM'nin sonradan yapılıp yapılamayacağı. İMM'nin ne olduğunu ve neden önemli olduğunu merak ediyorsanız önce İMM nedir yazımızı okuyabilirsiniz.

İMM sigortası değer kaybı öder mi?

Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın 1. maddesine göre sigortacı, poliçedeki aracın kullanılmasından doğan ve Karayolları Trafik Kanunu ile genel hükümlere göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, poliçe teminat kapsamında olmak şartıyla zorunlu trafik sigortası limitlerinin üzerinde kalan kısım için, poliçede yazılı limitlere kadar üstlenir. Aynı madde, sigortalının haksız taleplere karşı savunmasını da teminata dahil eder.

Değer kaybı, kazada zarar gören aracın onarıldıktan sonra ikinci el piyasasında kaybettiği değerdir ve kusurlu tarafın hukuki sorumluluğu içindedir. İMM genel şartlarının teminat dışı halleri arasında karşı aracın değer kaybı sayılmaz. Bu yüzden değer kaybı, trafik sigortasının limitini aştığı ölçüde İMM kapsamında değerlendirilir. Poliçenizin özel şartlarında bu konuda bir sınırlama olup olmadığını kontrol etmek yine de gerekir.

Değer kaybı trafik sigortasında nasıl ödenir?

İMM'nin devreye girip girmeyeceğini anlamak için önce trafik sigortasının değer kaybını nasıl karşıladığını bilmek gerekir. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren değişiklikle yeniden düzenlenen A.5 maddesine göre maddi zararlar teminatı, zarar gören araçta meydana gelen değer kaybı dahil doğrudan mallar üzerindeki azalmayı kapsar.

Aynı maddeye göre değer kaybı, Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre atanan sigorta eksperi tarafından şu unsurlar dikkate alınarak tespit edilir:

• Aracın markası, yaşı ve modeli,
• Kullanılmışlık düzeyi,
• Hasar gördüğü kısımlar ve geçmiş hasar durumu,
• Aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarıldıktan sonraki ikinci el satış değeri arasındaki fark.

Yeni düzenlemeyle araç hasarı için başvuran hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir; ayrı bir dilekçe gerekmez. Sigortacı hesaplanan değer kaybı tutarını, nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde hak sahibine yazılı olarak ya da kalıcı veri saklayıcısıyla bildirir. Hasar sebebiyle trafikten çekilmiş veya hurdaya çıkarılmış araçların değer kaybı talepleri ise trafik sigortasında teminat dışıdır.

2026 trafik sigortası limitleri

SEDDK'nın 1 Ocak 2026'da yürürlüğe giren düzenlemesine göre otomobiller için maddi zararlarda araç başına teminat 400.000 TL, bedeni zararlarda kişi başına teminat 3.600.000 TL'dir. Karşı aracın onarım bedeli ve değer kaybı birlikte araç başına 400.000 TL'lik limitten karşılanır. Bu tutarları aşan kısım, İMM'niz varsa ona, yoksa doğrudan size kalır.

Değer kaybı İMM'ye ne zaman kalır?

Rakam uydurmadan bir senaryo üzerinden düşünelim. Arkadan çarptığınız aracın hem onarımı pahalı hem de ikinci el değeri yüksek. Eksper önce onarım bedelini, ardından kaza öncesi ve onarım sonrası satış değeri farkına göre değer kaybını belirliyor. Trafik sigortanız bu iki kalemin toplamını araç başına limite kadar öder. Toplam limiti aşıyorsa karşı taraf ya da onun kasko şirketi aradaki fark için size başvurur. Bu noktada İMM poliçeniz, limiti içinde bu farkı üstlenir.

Aynı kazada birden fazla araç zarar gördüyse trafik sigortasının kaza başına maddi limiti bu araçlar arasında paylaşılır. Zincirleme kazalarda değer kaybı talepleri, her araç için ayrı ayrı gündeme geldiği için limit aşımı daha hızlı yaşanır.

Aşağıdaki tablo, bir kazada ortaya çıkan kalemlerin hangi sigortadan karşılandığını özetliyor. Siz kusurlu taraf olarak düşünülmüştür:

Kendi aracınızın değer kaybını kim öder?

İMM bir sorumluluk sigortasıdır; sizi değil, zarar verdiğiniz üçüncü kişileri ve dolaylı olarak sizin mal varlığınızı korur. İMM genel şartlarının 3. maddesi sigortalının kendi uğrayacağı zararları ve poliçede gösterilen aracın zararlarını teminat dışında sayar. Bu yüzden kendi aracınızdaki değer kaybını İMM'den isteyemezsiniz.

Kazada karşı taraf kusurluysa, kendi aracınızın değer kaybı için karşı aracın trafik sigortasına başvurursunuz; onların limiti yetmezse karşı tarafın İMM'si devreye girer. Kısmi kusur halinde tazminat kusur oranına göre hesaplanır; trafik sigortası genel şartları hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepleri teminat dışında sayar. Kasko ile trafik sigortasının hangi hasarı kimin ödediğine dair örnekleri kasko ile trafik sigortası farkını anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

İhtiyari mali mesuliyet manevi tazminat nedir, nasıl eklenir?

Manevi tazminat, yaralanmalı ya da ölümlü bir kazada zarar görenin veya yakınlarının yaşadığı elem ve üzüntü için mahkemenin hükmettiği tazminattır. Zorunlu trafik sigortası genel şartlarının A.6 maddesi manevi tazminat taleplerini açıkça teminat dışında sayar. Yani bu kalem trafik sigortasından hiç ödenmez ve doğrudan kusurlu sürücüye ya da işletene yönelir.

İMM genel şartlarının 3. maddesi ise bu konuda iki önemli kural koyar:

• Ek sözleşme şartı: Manevi tazminat talepleri ancak ek sözleşme ile teminat kapsamına alınabilir. Poliçenizde manevi tazminat teminatı yazmıyorsa, limitsiz bir İMM'niz olsa bile bu kalem ödenmez.
• Trafik sigortasından bağımsız işler: Manevi tazminat trafik sigortasının dışında kaldığı için bu teminat, zorunlu sigortanın varlığına bağlı olmaksızın İMM poliçesinin limitleri içinde hüküm ifade eder. Başka bir deyişle, manevi tazminat için “önce trafik sigortası limitinin dolması” beklenmez; ilk liradan itibaren İMM limitinden ödenir.

“İhtiyari mali mesuliyet teminatına manevi tazminat eklemek istiyorum” diyorsanız, poliçe yenilemesini beklemeden mevcut poliçenize zeyilname ile ekleme yapılıp yapılamayacağını sigorta şirketinize ya da aracınıza sorabilirsiniz. Ekleme yapılırken manevi tazminatın ayrı bir alt limitle mi yoksa İMM limitinin tamamı içinde mi verildiğini poliçede görmek gerekir.

İhtiyari mali mesuliyet maddi bedeni ayrımsız ne demek?

İMM poliçelerinde limit iki şekilde yazılabilir. Ayrı limitli poliçelerde maddi zararlar için bir tutar, bedeni zararlar için ayrı bir tutar belirlenir; bedeni tarafta kişi başına ve kaza başına sınırlar da bulunabilir. Maddi bedeni ayrımsız (kombine ya da birleşik) limitte ise maddi ve bedeni zararlar için tek bir toplam tutar vardır ve bu tutar, zararın türüne bakılmaksızın kullanılır.

Ayrımsız limitin avantajı esnekliktir. Örneğin kazada karşı araçta çok az hasar olup ağır bir yaralanma yaşanmışsa, ayrı limitli bir poliçede bedeni limit dolup maddi limit kullanılmadan kalabilir. Ayrımsız limitte ise toplam tutarın tamamı yaralanma tazminatına ayrılabilir.

İki noktayı karıştırmamak gerekir. Birincisi, “ayrımsız” limitin yapısını, “limitsiz” ise büyüklüğünü anlatır; bir poliçe hem ayrımsız hem limitsiz olabilir. İkincisi, ayrımsız limit manevi tazminatı kendiliğinden kapsamaz; manevi tazminat için genel şartlardaki ek sözleşme şartı her durumda geçerlidir.

İMM hangi durumlarda ödemez?

Limit ne kadar yüksek olursa olsun, İMM genel şartlarının 3. maddesinde sayılan haller teminat dışındadır. Bunların başlıcaları şunlardır:

• Sigortalının kendisinin uğradığı zararlar,
• Aracı kullanan kişinin, aracı kullanırken uğradığı zararlar nedeniyle ileri sürülen talepler,
• İşletenin veya sürücünün eşinin, usul ve füruunun (evlat edinme ilişkisiyle bağlı olanlar dahil) ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin zararları,
• Poliçedeki aracın ve bu araçla taşınan malların zararları (yolcu bagajı ve benzeri eşya hariç),
• Çalınan veya gasp edilen aracın sebep olduğu ve işletenin sorumlu olmadığı zararlar,
• Sürat yarışları ve yarış güzergahındaki antrenmanlar sırasında oluşan zararlar,
• Araç bakım, onarım, alım satım ya da benzeri amaçla bir işletmeye bırakıldıktan sonra aracın sebep olduğu zararlar,
• Patlayıcı ve parlayıcı madde taşınması sebebiyle oluşan zararlar (yedek akaryakıt hariç).

Bunlardan ayrı olarak 4. madde, sigortacının zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigortalıya rücu edebileceği halleri sayar: kasıt veya ağır kusur, geçerli sürücü belgesi olmadan kullanım, alkol ya da uyuşturucu etkisinde kullanım ve kapasite dışında yolcu veya yük taşınması. Bu durumlarda karşı taraf tazminatını alır, ancak ödenen tutar sonradan sizden istenebilir.

İMM sigortası sonradan yapılır mı?

Evet. İMM yılın herhangi bir gününde yaptırılabilir; kasko poliçesine ek teminat olarak, kaskosu olmayan araçlar için tek başına poliçe olarak ya da mevcut poliçedeki İMM limitini artırmak için zeyilname ile düzenlenebilir. Trafik sigortasının yenileme tarihini beklemek gerekmez.

Bilinmesi gereken kural şudur: İMM, poliçenin başlangıcından sonra gerçekleşen kazaları karşılar. Genel şartların 5. maddesine göre sigorta, aksi kararlaştırılmadıkça poliçede yazılı başlangıç gününde Türkiye saatiyle öğlen 12.00'de başlar. Kazadan sonra yapılan bir İMM poliçesi o kazanın tazminatını karşılamaz.

Aracınızı satarsanız İMM de sona erer. Genel şartların 8. maddesine göre aracın işleteni değiştiğinde, sigortacının önceden onayı alınmadıkça sözleşme herhangi bir bildirime gerek kalmadan kendiliğinden sona erer ve kullanılmayan günlerin primi gün esasına göre iade edilir.

Hasar ihbarı ve zamanaşımı süreleri

İMM poliçesinin işe yaraması, kaza sonrasında sigortacıyı zamanında bilgilendirmenize de bağlıdır. Genel şartların 10. maddesine göre sigorta ettiren, sorumluluğunu gerektirecek her olayı öğrendiği andan itibaren beş gün içinde sigortacıya bildirmek zorundadır. Size karşı dava açılır ya da ceza soruşturması başlarsa bu durumu ve tebligatları da derhal sigortacıya iletmeniz gerekir. Bu yükümlülüklere uyulmaması nedeniyle zarar miktarı artarsa sigortacı artan kısım için size rücu edebilir.

Genel şartların 11. maddesine göre sigortacının yazılı onayı olmadan sorumluluğu kabul etmemeli ve zarar görene kendiniz ödeme yapmamalısınız. Trafik sigortası limitlerini aşan dava masrafları sigortacıya aittir. Zamanaşımı konusunda 17. madde, motorlu araç kazalarından doğan tazminat taleplerinin zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrayacağını düzenler; fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa bu süre uygulanır.

Özetle

İMM değer kaybını öder, ancak trafik sigortasından sonra: karşı aracın onarım bedeli ve değer kaybı önce trafik sigortasının araç başına maddi limitinden (2026'da otomobiller için 400.000 TL) karşılanır, aşan kısım İMM limitinden ödenir. Kendi aracınızın değer kaybı İMM kapsamında değildir. Manevi tazminat trafik sigortasında teminat dışıdır, İMM'de ise yalnızca ek sözleşmeyle eklenmişse ve doğrudan İMM limiti içinden ödenir. Maddi bedeni ayrımsız limit, maddi ve bedeni zararlar için tek bir toplam tutar demektir. İMM istenildiği zaman yaptırılabilir, ancak yalnızca başlangıç tarihinden sonraki kazaları karşılar.

Mevcut poliçenizde manevi tazminat teminatının ve limit yapısının ne olduğunu birlikte kontrol edebiliriz. 10 sigorta şirketinin İMM tekliflerini limit türü ve manevi tazminat şartlarıyla karşılaştırmak için İMM sigortası sayfamıza, zorunlu poliçeniz için trafik sigortası sayfamıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İMM sigortası değer kaybını öder mi?

Karşı aracın değer kaybını, trafik sigortasının araç başına maddi limitini aşan kısım için poliçe limitine kadar öder. Değer kaybı önce trafik sigortasından, onarım bedeliyle birlikte karşılanır.

İMM kendi aracımın değer kaybını karşılar mı?

Hayır. İMM genel şartları sigortalının kendi zararlarını ve poliçedeki aracın zararlarını teminat dışında sayar. Karşı taraf kusurluysa kendi değer kaybınız için onun trafik sigortasına başvurursunuz.

İhtiyari mali mesuliyet manevi tazminatı karşılar mı?

Yalnızca poliçeye ek sözleşmeyle eklenmişse karşılar. Bu durumda manevi tazminat, trafik sigortası limitinin dolması beklenmeden İMM limiti içinden ödenir.

Maddi bedeni ayrımsız ne demek?

Maddi ve bedeni zararlar için ayrı ayrı değil, tek bir toplam limit belirlenmesidir. Toplam tutar, zararın türüne bakılmaksızın kullanılabilir; manevi tazminatı ise kendiliğinden kapsamaz.

İMM sigortası sonradan yapılır mı?

Evet, yılın herhangi bir gününde kaskoya ek olarak, tek başına ya da zeyilname ile yaptırılabilir. Ancak poliçe başlangıcından önce olmuş bir kazayı karşılamaz.

Aracımı satınca İMM poliçem ne olur?

İşleten değiştiği için sözleşme, sigortacının önceden onayı yoksa kendiliğinden sona erer ve kullanılmayan günlerin primi gün esasına göre iade edilir.